Belgesel gösterimi: "Tarlabaşı Tarlabaşı" / Studio-X Istanbul

for Event

Belgesel gösterimi: "Tarlabaşı Tarlabaşı" 

27. Şubat.2014 - 18:00 / Studio-X Istanbul

Yönetmen: Hilmi Etikan
Yapım Tarihi: 1986
Süre: 28:00
Yapımcı: Mimarlar Odası İstanbul Şubesi

Studio-X Istanbul, Tayfun Serttaş'ın "Mimarlar Mezarlığı" sergisine paralel olarak 27 Şubat Perşembe günü 18:00'da Hilmi Etikan'ın yönettiği "Tarlabaşı Tarlabaşı" isimli belgesel gösterimine ev sahipliği yapacak.

***

"1986-88 yılları arasında dönemin istanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Bedrettin Dalan tarafından 386 tarihi nitelikli (tescilli) binanın 'trafiği rahatlatmak' gerekçesiyle izinsizce yıkılması sonucu gerçekleşen 'Büyük Tarlabaşı Yıkımı', İstanbul'un kentsel kimliğine yönelik en sert tahribatlardan biridir. İdare Mahkemesi geç bir kararla Osmanlı-Avrupa sentezinin dünyadaki tek sivil mimari örnekleri sayılan historisist üsluptaki yapıların yıkımını 'yasa dışı' ilan ettiğinde, geride yalnızca molozlar kalmıştır... Gerçekleştiği dönem büyük tartışmalara yol açan yıkım esnasında, buldozerlerin önlerine Türk bayrakları gerilmesi ve Bedrettin Dalan'ın kendini 'bizim kanaatimize göre Tarlabaşı'nda tarihi eser yok! Üç beş Rum'un evini yıkmakla ne olacak?' şeklinde savunması, sürecin ideolojik boyutunu özetlemektedir."

Kaynak: Serttaş Tayfun, "Issız Kent Üçlemesi", GSAPP Books, İstanbul, 2014, p.67

***

Tayfun Serttaş'ın notu;

Doğurduğu sonuçlar açısından İstanbul'un en derin kentsel ve sosyo-ekonomik yaralarından biri olan Büyük Tarlabaşı Yıkımı'na dair yorum ve kaynak eksikliği, günümüzde süregiden kentsel tahribatın gelecek kuşaklara aktarılmama olasılığının belki de en açık kanıtıydı. Geriye kalan neredeyse tek görsel envanter diyebileceğim Hilmi Etikan'ın "Tarlabaşı Tarlabaşı" isimli belgeselini döne döne izlerken zihnimdeki temel soru; böylesine kritik bir sürecin, nasıl olup da referanslarımız arasından bu denli hızlı silinmiş olabileceğiydi. Kente karşı işlenen suçların kamuoyu nezdinde böylesine kolay kabullenilmesi, günümüz siyasi aktörlerinin İstanbul'a yönelik müdahalelerini meşrulaştıran bir etken olabilir miydi?

İstanbul'un tekerrürden ibaret tahribatı aynı hızla devam ederken ve çok değil yirmi sene sonra semtten geriye kalan son yapıların da yıkılışına tanıklık ederken bizler, Hilmi Etikan'in kamerasından yalnızca 1986'daki talanı değil, bugünün de yok oluşunu izleceğiz. Akabinde İstanbul'un meşru ve vazgeçilemez sivil modern mirasının en eski temsilcisi olan Tarlabaşı'nı, ötekinin kültürel mirasını, mirasın akibetini konuşacağız.

Binalar da Konuşur: Mimarlar Mezarlığı / Seçil Kalendaroğlu - BANTMAG

Binalar da Konuşur: Mimarlar Mezarlığı

Seçil Kalendaroğlu 

For LINK

Taş, beton, çelik, cam, ahşap nasıl yapılmış olursa olsun Ruskin'in de söylediği gibi binalar daima konuşur. Kendi hikâyeleriyle var olmalarının yanı sıra bir sokağın, bir caddenin hatta bir şehrin hatıralarını üstünde taşır. Bir yapının inşa edilmesiyle tamamlandığını düşünürken o aslında yaratıcılarının bile izlerinin kaybolacağı yeni hikâyelere sürüklenir. Yıllar içinde yolunun geçtiği, karış karış dolaştığı sokaklardaki binaların hikâyelerinin peşine düşen Tayfun Serttaş'la yeni açılan sergisi Mimarlar Mezarlığı'nı konuştuk.

Mimarlar Mezarlığı fikri nasıl oluştu, araştırma aşamasında ve sergiyi hazırlama sürecinde seni güdüleyen faktörler neydi?

Mimarlar Mezarlığı geçmişi öğrencilik yıllarıma dayanan, on seneyi aşkın bir birikimin sonucu. Kentsel mekanı bir arşiv gibi kullanarak, herhangi bir harita ya da kaynağa başvurmaksızın - ki mümkün değil - rastlantılar üzerinden olgunlaşan bir birikim. İlk gerçek mimar bireyler; basitçe, yaptığı yapıları kendi eseri olarak tanımlamaya ihtiyaç duyan ilk mimarlar 19. yüzyıl son çeyreğinde ortaya çıkıyor. Önceki dönemim anonim mimari anlayışının aksine onlar, yaptıkları binanın üzerine isimlerini yazan mimarlardı. İlk kez ‘bu yapıyı ben yaptım’ biçiminde bir iddiayı gündeme taşıyabilen, mesleki iddiaları üzerine yaşam tarihlerini bina edebilen bu ilk kişilikler, mimari alanda serbest kapitalist üretim ilişkileriyle bağlantıya giren ilk topluluk. Aynen bir sanat yapıtını imzalar gibi, üretimleriyle kişilikleri arasında açıkça bağlantı kuruyor ve bireysel tasarım iddialarını kamusallaştırıyorlardı... Onlara duyduğumuz kişisel merak, günümüz tartışmalarına eklemlenince kendiliğinden proje netlik kazanmış oldu. 

Le Corbusier'in "yaşama makinesi" diye tarif ettiği evlerin, binaların  yaratıcılarının kaybolması, belleklerinin silinmesi senin için ne ifade ediyor?

Her şeyden önce bugün ile ilişki kurmamı ve bugünün dinamiklerini kavramamı zorlaştırıyor. Örneğin Tanzimat dönemi bugüne çok benzer. Kentte olağanüstü bir para var, görülmemiş yatırımlarla İstanbul’un kentsel kimliği yarım asır gibi kısa bir sürede adeta baştan yaratılıyor, sözde tanınmış kültürel haklar, diğer yanda ise parçalanmanın eşiğinde bir devlet var. Kentsel zenginlikle gelen kutuplaşma, İstanbul merkezli olarak tüm bir imparatorluğun sonunu hazırlıyor... Cumhuriyet’in kurulması ile birçok alanda olduğu gibi mimari alanda da bir kesinti yaşandı. Önceki modernitenin mimari birikiminden miras alınmaksızın, Birinci Ulusal Mimari akımıyla birlikte bu alan adeta fethedildi. Mimar kavramının ulus kimliği üzerinden inşa edilmesi, yüzyılları bulan sivil mimari birikimin ve aktörlerinin toplumsal hafızadan tamamen silinmesiyle sonuçlandı. Bugün İstanbul’un 19. yüzyıl modernleşmesine ev sahipliği yapmış mahallelerinde kendinizi başka bir dünyada gibi hissetmenizin nedeni budur. Halbuki onlar lokal yapılardır ve buranın kültürel mirasını tanımlarlar. Bu kopuş alfabeden müziğe dek birçok alan için söz konusu. Bunun sonucunda içerisinde kendinizi tarif etmenizin mümkün olmadığı, tüm referansların elinizden alındığı bir tür katatoni, bir tür kültür-kimlik şizofrenisi dayatılıyor... Yüzleşme, bu açıdan önemli.   

Her şeyin mekanik bir seri üretime dönüştüğü bir ortamda mimarlık hakkında ne düşünüyorsun, şehircilik sence bir yanılsama mı?

Şehircilik değil, ama günümüz şehirciliğinin dayandığı nedensellikler dizisi bir yanılsama. Bugün şehirlere kültürel haritası üzerinden değil, felaket senaryoları üzerinden şekil veriyoruz, bu da kent ile aramızdaki ruhsal iklimi bozuyor. Sözde ‘trafiği rahatlatmak’ gibi bir gerekçeyle kentin bir kısmı yıkılabiliyor. Trafik elbette rahatlamıyor, yıkılan yıkıldığı ile kalıyor, yıkıntının kenarında senin evin kalıyor, bahçen otoban olmuş... Kente salt pragmatist nedenlerle yaklaşmak, kentsel kültürü ve kent sakinlerinin mekansal alışkanlıklarını alt üst ediyor. Halbuki her kentin kendine özgü değerler sistemi vardır ve siz bu sistematik içerisinde kente dahil olursunuz. Son yarım asırdır istanbul’a yapılan müdahalelerin tümü rant, kaos ya da siyasi nedenlidir, kimse de çıkıp kent kimliğine katkıda bulunmaktan söz etmiyor. Hele ki örneğimiz İstanbul gibi içinde bulunduğu ulus devletin dayattığı kimlik kriterlerine uymayan bir kent ise, sonuç felaket oluyor.

19 Ocak'ta Hrant Dink'in ölüm yıldönümünün 7. yılında Paris'teydin. Bize biraz oradaki yansımalarını ve duygularını anlatabilir misin?

Daha önce dünyanın farklı noktalarında 24 Nisan anmalarına katıldım, ancak 19 Ocak’ı ilk kez yurtdışında geçirdim. Bunun da nedeni o tarihte takvimimi aylar öncesinden İstanbul’da olmak üzerine ayarlamamdı. Fakat bu kez özel bir durum söz konusuydu.. Paris, Türkiye kökenli Ermenilerin yoğun yaşadığı bir kent, bu bağlamda belli bir bilinç oturmuş durumda. Beni asıl memnun eden ise Türkiye kökenli Türklerin ve Kürtlerin katılımının fazlalığıydı. Konu Hrant Dink olduğunda, aramızdaki sözde kimlik farklarının, ortak coğrafya üzerinden nasıl da zenginliğe dönüşebileceğinin kanıtıydı Paris’teki anma. Uzakta olmanın yarattığı dayanışma ruhu, İstanbul’dakini aratmayacak bir tür kenetlenme sağladı. Aramızda onlarca senedir Türkiye’yi gör(e)meyenler vardı, yalnızca Hrant’ı anmadık, hasreti paylaştık.

Ocak - Mart 2014 döneminde Cite Des Arts'ın  konuğu oluyorsun, Cite Des Arts nedir ve orada nelerle karşılaştın bahseder misin?

Cite Des Arts, Fransa’nın en köklü ve büyük misafir sanatçı programının yürütüldüğü kurumun adı. Türkiye’den İKSV iki sene kadar önce bu kurumdan Türkiyeli sanatçılar için 20 seneliğine bir stüdyo kiraladı. Böylelikle, başvuruyu kendi anadilimizde yapabileceğimiz olağanüstü bir fırsat doğmuş oldu. Bugüne değin bu gibi programlara katılmak, ancak yurtdışındaki kurumlarla iletişime geçerek mümkündü. Avrupalı kurumların ruh kurutan prosedürleri, kendinizi dilediğinizce ifade edememek, Ortadoğulu olmanın yarattığı önyargılar, birçok sanatçıyı bu programlardan soğutmuştur... Türkiye merkezli bir kurumunun bu hizmeti İstanbul’dan sağlıyor olması çok ilgimi çekti ve derhal başvurdum. Genel yargının aksine ben Paris’i severim ve Fransızlarla iyi anlaşırım. Şu sıra banliyöleri geziyorum ve vaktimin büyük bölümünü metroda geçiriyorum. Kendime haritalar çizip, en bilmediğim duraklarda inip, tekrar biniyorum... Paris metrosu bir metrodan fazlası, kente dair sosyal ve sınıfsal şifrelerin çözüldüğü bir ara mekan. Her kentin böyle bir ikinci katmanı yoktur. “Parisian Subway” üzerine elbet bir şeyler çıkacak...  

Zamanının kıymetini bilen ve üretici bir sanatçısın bundan sonrasına dair projelerin, fikirlerin neler?

Türkiye’deki ticari galerilerle çalışmayı bir süre önce bıraktım. İşin o aşamasından mutlu olmadım ve mutlu hissetmediğim bir süreç sanat ile aramdaki mesafeyi bozma noktasına geldiğinde, bir tercih yapmak zorundaydım. Bu nedenle önümde senelik bir sergi programım yok. Projelerimi bir süre daha non-profit tabir edebileceğimiz, kar amacı gütmeyen kurumlarla yürütme niyetindeyim ancak bu kurumların Türkiye’deki azlığı imkanları kısıtlıyor. Gelecek projeler var elbet, gücüm yettiğince onları ayağa kaldıracağım ama bunun için eskisi kadar mücadele etmeyeceğim. Şu sıralar pratiğimi paylaşmanın farklı mecralarını araştırıyorum, bu da beni kamusal mekana yaklaştırıyor. 

Kaynak: 'Binalar da Konuşur: Mimarlar Mezarlığı'  

Seçil Kalendaroğlu / BANTMAG Şubat 2014

Yüzyıl Dönümü İstanbul’undan Bellek Fragmanları / Aylin Kartal - RECORDMAG

Yüzyıl Dönümü İstanbul’undan Bellek Fragmanları

StudioX Istanbul 28 Mart’a kadar Tayfun Serttaş’ın yeni sergisi “Mimarlar Mezarlığı”na ev sahipliği yapıyor.

For LINK

Aylin Kartal

Columbia Üniversitesi, Mimarlık, Planlama ve Koruma lisansüstü programına bağlı araştırma laboratuvarı StudioX; Amman, Pekin, Johannesburg, Bombay, New York, Rio de Janeiro ve Tokyo’dan sonra Kasım 2013 itibariyle İstanbul‘da da bir mekan oluşturarak faaliyet göstermeye başladı. Tayfun Serttaş‘ın yeni sergisi “Mimarlar Mezarlığı” ve “Issız Kent Üçlemesi” kitabının lansmanı üzerine ziyaret ettiğim Selva Gürdoğan yönetimindeki StudioX Istanbul, Salıpazarı’ndaki ilgi çekici mekanında, temelde mimarlık pratiğine ilişkin araştırma projeleri, konferans, seminer, atölye çalışmaları ve sergi gibi farklı etkinliklere ev sahipliği yapmayı planlıyor.

Sanatsal üretimini merakla takip ettiğim, meselelerini çoğunlukla farklı bilgi alanlarını birbirine tercüme ederek tartışmaya açan Tayfun Serttaş’ın yeni sergisi “Mimarlar Mezarlığı”nın yüzyıl dönümü İstanbul’unun mimar yazıtlarından oluşan posteri ve açılış öncesi hazırlık görüntüleri posta kutuma düşmeye başladığından itibaren zihnimde odaklandığım nokta, Antik Yunan geleneğinde yapıların taş bloklarına kazınarak ya da küçük objelerde dahi “…. megraphsen, …. mepoiesen.” (…. çizdi, …. yazdı) gibi ifadelerle bireyin epigrafik olarak varlık kazanması alışkanlığının bir şekilde kesintiye uğrayıp devamının ancak 18. yüzyıl sonunda gündeme gelmiş olması. Buradan çıkışla sergiyi, yüzyıl dönümü İstanbul’unun sosyo-politik geçmişine ilişkin bir arkeolojik sondaj olarak okumaya başlıyorum.

Serttaş, sergi ile aynı adı taşıyan yerleştirmesinde, bir arkeolog gibi kent içinde çeşitli açmalar yaparak, 1900‘lere ait katmandan zengin bir epigrafik koleksiyonu izleyicilere sunuyor. Yekpare küfeki bloklar üzerinde yer alan 60 farklı mimar yazıtının replikaları, asıllarına uygun vektörel çizimlerinmermer levhalara bire bir uygulanması ile elde ediliyor. Dönemin mimarlık pratiği ve mimar personasına vurgu yapan çoğu bilingual olan bu fragmanlar heterojen ve görkemli bir mezarlık (koimeterion) alanı olarak kentin belleğinin yüzyıl dönümündeki önemli ve kayıp bölümüne işaret ediyor.

19. yüzyıl boyunca kent organizmasının modernleşmesi sırasında onaylanan yapı yönetmelikleri, taşın ahşap konstrüksiyonun yerini alması, Batılı mimarların uzmanlığına başvurma gerekliliğini beraberinde getirmiş, 19. yüzyılın son çeyreğinde Galata ve Pera bölgesi büyük bir şantiyeye dönüşmüştür. Mimarlık mesleğinin uygulanmasını düzenlemeyi amaçlayan girişimler sonucu gerekli mimar tezkeresi olmayan kişilere inşaat izni verilmemesi, kalfaların mesleki icra belgesi edinmek şartıyla mesleklerini uygulama hakkı elde edebilmesi, hali hazırda mimar ünvanına sahip yeni bir mimar personasının ön plana çıkmasıyla sonuçlanmıştır. 

Bu bağlamda binaların cephelerindeki mimar yazıtları aracılığıyla takip edebildiğimiz Fransızca “architecte” ve daha az oranla Yunanca “arhitekton” ünvanı ve çoğunlukla yapılış tarihleri ile imzalanan, eğer renovasyon ve restorasyon çalışmalarında silinmediler ise, az sayıdaki yapı; imparatorluğun çöküşü, I. Ulusal Mimari ve Cumhuriyet’in ilanını takip eden inkılap mimarisi sırasında varlıklarını sürdürmeye çalışan yabancı, Levanten, Rum ve Ermeni mimarların biyografik profilini çıkarmaya yetmiyor. 1922 nüfus değişimi sonrası Yunanistan’a giden Rumların izlerini de takip etmek mümkün olmuyor. Bu bağlamda Tayfun Serttaş’ın işi kent belleğine bir iz düşürmeyi başarıyor ve bu oranda önem kazanıyor.

Sergi ile eş zamanlı olarak yayımlanan, “Kimsenin Olmayan Hayatlar”, “Kimsenin Olmayan Binalar”, “Kimsenin Olmayan Fotoğraflar” alt başlıklarından oluşan “Issız Kent Üçlemesi” ise, kent tarihinin farklı katmanlarını mekansal olarak ilişkilendirirken, yine bireyin başrolde olduğu, farklı bireylerin kente ve kolektif hafıza karşındaki arayışına odaklanıyor.

"Aslolan, Kentsel Doku" / Ayşegül Özbek - CUMHURİYET

‘Aslolan, Kentsel Doku’

Serttaş, İstanbul'da eşsiz olan ‘kentsel doku’ olduğunun bizde hala anlaşılamadığını vurguluyor. Serttaş'a göre, kentsel dönüşümün en olağan sonucu kimliksizleşme.

Ayşegül Özbek 

For LINK

Bir şehir bizde ne izler bırakır? İstanbul'un geçmişi, tarihi bize neler anlatır? İnsanı, sokakları, binaları, dükkanları... İstanbul'un unuttuğumuz, belki de adını hiç duymadığımız bilmediğimiz mimarları kimler? "Şehrin çok katmanlı yapısı sadece kültürel olarak değil mimari olarak da tartışmaya açılabilir" diyen Tayfun Serttaş, Studio X'teki "Mimarlar Mezarlığı" isimli yeni sergisiyle bu mimarların izini sürüyor.

28 Marta kadar açık kalacak sergi, İstanbul'da 19. yüzyılın son çeyreğinden başlayarak bir şekilde modernizme paralel olarak gelişen birey kimliğinin mimarideki yansımasına odaklanıyor. Anonim mimardan birey mimara geçişin de, binaların köşelerinde yer alan ve bir tür imza olan mimar yazıtlarıyla başladığını vurguluyor Serttaş:

"Hiçbirimiz Yıldız Sarayı'nda yaşamadık belki, ama bu isimlerin yaptıkları binaları bir şekilde kullandık. Belki kentin siluetine etki etmemiş, ama sokaklara aurasını vermiş isimlere dair literatür yoktu ortada."

Serttaş, İstanbul Üniversitesinde okuduğu yıllarda Taksim’e yürüyerek gidiyor hep ve yazıtları ilk o ara yolda, Sirkeci-Sultanhamam hattında fark ediyor: "Daha sonra yazıtın ne kadar hassas, bir o kadar da binanın kendisi kadar kilit bir şey olduğunu fark ettim. Bunları kaybetme korkusuyla daha fazla fotoğrafladım. 10 yılı bulan bir arşiv var sergide."

Mimar Yazıtları

-İstanbul’un fiziksel kimliğinin birey ile olan ilişkisi, sergide ele aldığınız dönemde nasıldı? Bugüne nasıl bir değişimle geldi?

Birey bir modern zaman çocuğu, mimar da ondan bağımsız değil. Günümüzdeki anlamıyla ‘mimar’ bu süreçte bireyselleşti. Hangi etnik gruptan olursa olsun, İstanbul’da 1870’ten önceye ait bir mimar yazıtı ile karşılaşamayız. Bu geçişte 1870 Pera yangınından boşalan arazilerin apartmanlaşmaya açılması, Tanzimat Fermanı’nın tanıdığı kültürel haklar ve imparatorluğun Batılılaşma dönemine girmesi gibi sıralanabilecek etkenler, İstanbul’un yarım asır gibi kısa bir sürede adeta baştan yaratılacağının habercisi.

Dönem mimarları, çağdaş mimarlık kariyerinin kuruluşunda öncü rol oynadılar. Aynı tarihlerde yeni hayat tarzının gerektirdiği konut tipi olarak ortaya çıkan apartmanlar, dar kent parselleri üzerinde çalışan yeni bir mesleki zümrenin oluşmasını sağlıyor. Alexandre Vallauri, Raymondo d'Aronco, Giulio Mongeri, Balyanlar ya da Fossattiler gibi haklarında epeyce bilgiye sahip olduğumuz dönemin majör mimarlarının yanında, isimleriyle tesadüfen binalar üzerinde karşılaştığımız, ancak başka bir bilgiye ulaşamadığımız bu topluluk, sivil mimariyi Batı standartlarına taşıdı.

Mimar yazıtları bu sınıfın en karakteristik ve ayırt edici özelliği olarak günümüze ulaştı. Yazıtı kullanmalarının nedenleri ise reklam ve aslında en büyük müşteri olan devletin gözüne girmek. Etnik kimliğe göre dil değişebilir. Benim topladıklarım arasında 9 kadar dil var.

‘Her karışı tarih kokar!’

-Sergideki yazıtların üçünün bulunduğu binalar artık yok. Bunlar hangileri? Kentsel dönüşümün şehrin belleğine ya da kişisel belleğe nasıl bir etkisi var?

Sakızağacı Caddesi üzerindeki KL. Klonarides, CH.Viladica ve hemen arka sokağındaki D. Georgiades imzalı binalar dönüşümün son mağduru. İstanbul gibi 2000 sene başkentlik yapmış bir kentte, tescilli bina sayısı 5000 ile sınırlı. İtalya’nın orta ölçekli bir kasabasından daha az. Ama kenti yönetenlere sorsanız, size İstanbul’un her karışının tarih koktuğunu söyleyecekler, üstelik bununla övünecekler. Kaos, bu kendine güvenle başlıyor.

‘Bizde nasıl olsa bu binalardan çok var’ mantığı, ‘o semt giderse ötede bir diğeri var’ ile devam ediyor... Sonra bir bakıyorsun yüzlerce yıllık birikim, on yıllar içerisinde tükenmiş. Tek tük binalar ayakta, dokuyu kaybettikten sonra o tek tük binaların çıbandan farkı yok. Renovasyon değil, dokudur aslolan ve bizde hala anlaşılamayan şey İstanbul’da eşsiz olanın ‘kentsel doku’ olduğu.

Kültürel mirasın ‘öteki’si

-Kentsel dönüşümle ilgili olarak, Tarlabaşı'nın bugün bu kadar kolay yıkılmasını, mimarinin bir etnisite meselesi olarak ele alınmasına bağlıyorsunuz?

Kentsel dönüşümün en olağan sonucu kimliksizleşme... Kimliksizleşmeyi aşmanın tek yolu ise, kolektif birikimi sahiplenme cesaretini göstermek. Oysa kültürel mirasın ‘öteki’si yaratılıyor. Taşı dahi ‘gavur’ olarak kodluyor, ahşabı Türk yapıyorsun. Üstelik memleketin en büyük ahşap yapısı bir Rum yetimhanesi.

Süleymaniye’de Türk evi tabir edilen yapıların hepsi neo-klasik unsurlar taşıyor. Beyoğlu’nun en taş ve en Batılı binası Botter Apartmanı Müslüman bir Sultan’ın siparişi. Mimari yabancılaşma sonradan yaratılmış bir ideolojik inkarın enkazı.

Kaynak: "Aslolan, Kentsel Doku"
Ayşegül Özbek - CUMHURİYET
09, 02, 2014

The Cemetry of Architects / Sabine Küper - InEnArt

The Cemetry of Architects  

Sabine Küper 

for LINK

The installation “Cemetry of architexcts” by Tayfun Serttaş ingraves the signature of architects of the late Ottoman empire to illustrate the loss of a cultural heritage, that got erased through the nationalism of the ideology of the republic. In the past years more and more writers, scientists and artists in Turkey are unveiling the impact of the minorities in the westernization prozess of the Ottoman Empire. Already in 2010 some signs were installed on buildings created bu mainly Armenian and Greek architects.

Architectural inscriptions, which could be read on the corners of buildings in Istanbul in the last quarter of the 19th century, show the rise of an individual architecture formed by the spirit of masters forming buildings in the contemporary sense of unique creativity.

As the empire entered a period of Westernization, the cultural rights provided by the rescript of Gülhane and the land cleared by the 1870 Pera fire opened up the path to the building of apartment buildings that was necessitated by the new life style; Istanbul’s urban identity is almost re-created with the eclectic style of architectural structures that arose from the synthesis of the European and the Ottoman in the short span of fifty years.

During January 31st – March 28th, Studio-X Istanbul hosts Tayfun Serttaş’s exhibition ‘Cemetery of Architects’ and the launch of his book ‘Trilogy of the Deserted City’.

"Ottoman and European synthesis on architecture" / Hatice Utkan - HURRIYET DAILY NEWS

Ottoman and European synthesis on architecture

Studio X hosts Tayfun Serttaş’ exhibition titled ‘Cemetery of Architects,’ which looks at the span of 50 years that re-created Istanbul’s urban identity with the synthesis of European and Ottoman styles

Hatice Utkan

For LINK

As an artist Tayfun Serttaş is always following the traces of history in the city and also in the lost culture of Istanbul. His latest project titled “Cemetery of Architects” shows the audiences how deep is the architectural history goes within time in Istanbul. “It was not easy to discover this,” said Serttaş, noting that he had to investigate the facades of Istanbul buildings, which are full of dirt and damage.

However, the result is satisfactory when looked at through the aspects of archiving and history.
The exhibition, which takes place in Studio-X, opened on Jan. 31 and continues until March 28. An initiative of Columbia University, it received leading support from Borusan Holding.

Serttaş examines the relationship between the physical identity of urban space and the individual through an archive. The exhibition brings together works that problematize the impact of historic interruptions on Istanbul’s cultural map. With this approach, it is fair to ask “who built and gave the first architectural aspect to Istanbul.”

He explains this with his project and important details that he found. The multi-language aspect of the project is an important evidence of this. The cemetery stones, which have signatures of the architecture of Istanbul, are reflecting how Istanbul was living with a multi-cultural aspect.

Languages on stones

“There are almost nine different languages on the stones,” said Serttaş, noting that it is also important to emphasize the identity questions that are taken on the architecture and Istanbul.

“It is a fact that the architectural silhouette of Istanbul had changed. The era that the exhibition is focusing is the last quarter of 19th century. The architectural inscriptions, which could be read on the corners of buildings in Istanbul in the last quarter of the 19th century, evidence the parallel development of the identity of the individual to modernism.”

Serttaş added: “These individual architects felt the need the work on their own, playing a role in forming a professional community in a contemporary sense. In contrast to traditional palace architects, supported by the state, the architects of apartment buildings that primarily work within narrow urban lots give direction to civil architecture with their minor activities.”

According to the artist, as the empire enters a period of Westernization, the cultural rights provided by the rescript of Gülhane and the land cleared by the 1870 Pera fire opened up the path to the building of apartment buildings that was necessitated by the new life style.

“Istanbul’s urban identity is almost re-created with the eclectic style of architectural structures that arose from the synthesis of the European and the Ottoman in the short span of fifty years,” added Serttaş.

It is possible to discover certain history of Istanbul as Cemetery of Architects proposes to open up to discussion the buildings of the period, some of which are destroyed within plans of urban transformation.

***

Hatice Utkan - Hurriyet Daily News, 07.February.2014

TRT / Zamandan Mekandan - kamera arkası

Önümüzdeki hafta iki bölüm olarak TRT'de yayına girecek olan "Zamandan Mekandan" isimli programın çekimlerini Paris - Hakeim köprüsü üzerinde gerçekleştirdik. Mimarlar Mezarlığını, Cite des Arts'ı, İstanbul'u, kentsel dönüşümü, Paris'i, mimariyi ve günümüz sanatını konuştuk... Bu harika çekim için Paris'te bana ulaşan Barış Bas, Ömer Aydın, Arzu Kaya ve tüm TRT ekibine teşekkür.